Adviesdienst Verkeer en Vervoer: van gegevensverzamelaar naar informatieverstrekker

Het aantal beschikbare gegevens neemt snel toe en de eisen van gebruikers worden steeds hoger. De Adviesdienst Verkeer en Vervoer (AVV), onderdeel van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat, zag zich daarom voor de taak gesteld de enorme hoeveelheid gegevens efficiënt en snel beschikbaar te stellen. Met behulp van Informatica maakte AVV de omslag van gegevensverzamelaar naar informatieverstrekker.

• Om pdf versie te downloaden

“Met een geïntegreerde gegevensomgeving volgens het data warehouse-concept kunnen we onze goudmijn aan data optimaal gebruiken en ontsluiten.”

– Harry Goossens, Hoofd Ontwikkeling en Beheer van Beleidsinformatie bij AVV

Uitdaging:
Betere ontsluiting van de goudmijn aan gegevens door middel van combineren en integreren.

Voordelen:

• Juiste en actuele gegevens uit diverse databases vergelijken, combineren, integreren en analyseren en deze op een gebruiksvriendelijke en flexibele manier ter beschikking stellen.
• Vanuit diverse brongegevens één geïntegreerd bestand ter ontsluiting maken.
• Vergelijking via geografische component.
• Snelle en probleemloze inwerkingstelling.

Verkeersveiligheid, en daarmee het aantal verkeersdoden in Nederland, is en blijft een belangrijk thema. Gelukkig vertoont dat aantal al jaren een dalende lijn en in 2001 kwam het totale aantal dodelijke verkeersslachtoffers zelfs voor het eerst onder de duizend. Hoewel de hoofdafdeling Beleidsinformatie zelf geen directe bijdrage aan de gestage daling levert, speelt dit onderdeel van de Adviesdienst Verkeer en Vervoer op de achtergrond wel degelijk een belangrijke rol. Volgens Harry Goosens, Hoofd Ontwikkeling en Beheer van Beleidsinformatie, wil zijn afdeling de absolute autoriteit zijn op het gebied van verkeers- en vervoersinformatie. Met Informatica’s data integratieplatform als basis levert deze afdeling de grondstoffen – bij AVV in de wandelgangen ‘het goud’ of ‘de nieuwe steenkool’ genoemd – waarmee verkeersbeleid wordt voorbereid en getoetst. Daarbij gaat het om uiteenlopende zaken, variërend van het ontwikkelen van praktijktoepassingen als toeritdosering en weginformatie tot het doorrekenen van de mogelijke effecten van nieuwe verkeersmaatregelen en verkeersbeleid.

Verzamelbak

De Adviesdienst Verkeer en Vervoer is één van de zes specialistische diensten van Rijkswaterstaat. De AVV verzamelt alle mogelijke informatie over verkeer en vervoer – zowel over (verkeers)veiligheid als over personenvervoer, goederenvervoer, vervoer over de weg, spoorwegverkeer en waterverkeer. De aanzet daartoe werd in 1974 gegeven door de toenmalige minister van Verkeer Tjerk Westerterp. Verontrust door het hoge aantal verkeersdoden wilde de minister maatregelen nemen, maar het ontbrak in die tijd aan gegevens. Om in die leemte te voorzien werd de Dienst Verkeersongevallen Registratie opgericht. Zo’n tien jaar geleden werd deze Dienst met de Dienst Verkeerskunde samengesmolten tot de AVV. Goossens: “Wij zijn, plat gezegd, de verzamelbak voor zo veel mogelijk data op het gebied van verkeer en vervoer. We verzamelen langjarige gegevensreeksen. Die grote set aan gegevensverzamelingen beheren we en houden we up-to-date. Wij zijn de ‘datadealer’ van verkeers- en vervoersinformatie. Op basis daarvan leveren we informatieproducten voor iedereen in Nederland die met verkeer en vervoer te maken heeft.”

Het belang van het goed functioneren van de achterliggende technologie mag duidelijk zijn. De AVV publiceert jaarlijks kerncijfers en jaarrapporten over tal van aspecten van verkeer en vervoer. Geactualiseerde informatie over de 145.000 kilometer aan Nederlandse wegen, 5.000 kilometer aan vaarwegen en 3.500 kilometer aan spoorwegen is digitaal beschikbaar in het Nationaal Wegenbestand ofwel het NWB. Klanten van de AVV zijn onder meer de beleidsdirecties van Verkeer en Waterstaat en de regionale directies van Rijkswaterstaat, maar ook de provincies en gemeentes.

Meer Eisen

Binnen de AVV is in de loop der jaren een grote set basisbestanden ontstaan en daar is steeds meer vraag naar”, aldus Goossens. “Vanuit het verleden was de AVV in eerste instantie vooral een ‘verzamelclub’ die veel energie stak in het inwinnen van data. Met de opkomst van ICT namen de mogelijkheden toe om meer te doen met al die verschillende soorten data. Tegelijkertijd gingen interne en externe gebruikers meer en andere eisen stellen. Zo kwam er steeds meer vraag naar het combineren en integreren van data, zoals bijvoorbeeld ongevalcijfers en filegegevens. Om optimaal gebruik te kunnen maken van onze grondstoffen moesten we de data beter kunnen ontsluiten.”

Zo’n vijf jaar geleden zette de AVV de eerste stappen in het proces naar betere ontsluiting van de goudmijn aan informatie. Het data warehouse concept sloot daar uitstekend bij aan. Goossens: “Een data warehouse maakt het mogelijk om de juiste en actuele gegevens uit diverse databases te vergelijken, te combineren, te integreren en te analyseren en deze op een gebruiksvriendelijke en flexibele manier ter beschikking te stellen. Om de verschillende gegevens te kunnen combineren en vergelijken, heb je echter een gemeenschappelijke factor nodig. Die integrator hebben we gevonden in de geografische component. Dat is een gemeenschappelijk kenmerk binnen alle gegevensverzamelingen op basis waarvan we gegevens aan elkaar kunnen koppelen. Het NWB is daartoe ontwikkeld als onderliggende kaartlaag voor alle gegevensbestanden.”

Vanuit de geschiedenis van de hoofdafdeling Beleidsinformatie is altijd het uitgangspunt geweest om gegevens zo snel, efficiënt en veilig mogelijk op te slaan. Nu ging het er juist om de gegevens zo te ordenen dat het mogelijk zou worden snel en efficiënt informatie uit de database te kunnen krijgen. Dat transformatieproces en een project om vanuit diverse brongegevens één geïntegreerd bestand ter ontsluiting te maken, waren nieuw voor de hoofdafdeling.

Valse Start

In eerste instantie ging de AVV voor dit project met de database-‘huisleverancier’ in zee. De betreffende software bleek echter niet te werken op de infrastructuur. Het was een valse start die veel tijd kostte, terwijl de deadline van het online gaan van de eerste toepassing met rasse schreden naderde. “We hadden een toezegging gedaan met een datum waarop het Verkeersveiligheids Informatie Systeem op Internet ofwel VISIE online zou gaan. Die toezegging moesten we waarmaken, maar we hadden veel tijd verloren. In drie maanden waren we nog geen stap verder gekomen. Op korte termijn moesten we dus betere gereedschappen hebben. Tegelijk was het een belangrijke leerervaring, want op basis van onze slechte ervaringen konden we veel beter voorbereid aan het nieuwe project beginnen.”

Binnen twee weken had Goossens een aantal potentiële leveranciers, waaronder Informatica, uitgenodigd en hen een strikt eisenpakket voorgelegd. Na een korte voorbereidingstijd moesten zij binnen twee tot drie dagen een ‘Proof of Concept’‚ laten zien die werkte op de eigen infrastructuur. De afspraak werd gemaakt op basis van no cure, no pay. Tevens vroeg Goossens om referenties van bedrijven waar de oplossing in een vergelijkbare omgeving al draaide. Dat laatste was een harde eis, want juist dit was het struikelblok geweest in het eerste project. “We hebben Informatica gevraagd deel te nemen aan de proof of concept omdat het bedrijf wereldwijd een goede naam heeft en hun aanpak sprak me meteen erg aan. Zij durfden bij binnenkomst op basis van hun ervaring en op basis van onze eisen al te zeggen dat ze konden beoordelen of ze het aan zouden kunnen.

‘We weten wat we kunnen en als we vandaag ‘ja’ zeggen, kunnen we het ook’. In eerste instantie leek dat nogal wat, maar ze namen de uitdaging aan en ze hebben het waargemaakt. We hadden drie dagen gepland voor de proof of concept, maar na twee-eneen- halve dag hadden ze bewezen dat zij met hun product konden wat wij wilden.” Met Informatica’s data integratie platform werd het mogelijk om allerlei data vanuit verschillende bronbestanden te integreren en deze vervolgens zo te ordenen dat hier snel en efficiënt de benodigde informatie uit kon worden gehaald.

Probleemloos

Goossens kan niet anders dan tevreden terugkijken. “Tot op de dag van vandaag draait de software probleemloos. Technisch zijn er geen problemen, de ondersteuning is goed, de commerciële afspraken zijn zakelijk en fair en de expertise van de mensen die hier gewerkt hebben was perfect. In het hele traject hebben we met de mensen van Informatica op een goede, zakelijke manier kunnen samenwerken. Natuurlijk verdienen ze geld aan ons, maar het ging verder dan dat. Ze traden echt op als een zakelijke partner, meedenkend in oplossingen die voor ons het beste zouden zijn. In het hele traject is niets misgegaan. Eerlijkheidshalve moet ik daar wel bij zeggen dat ons en hun voordeel was dat we de dingen die mis hadden kunnen gaan al achter de rug hadden, maar dan met iemand anders.”

Voordat Goossens bij de AVV kwam te werken, heeft hij zelf een jaar of zeven als IT-consultant gewerkt en met deze ervaring op zak is zijn oordeel over Informatica zeer positief. “Ik heb zelden in mijn carrière een project meegemaakt dat zo goed verlopen is. Onze samenwerking was nagenoeg perfect al moeten we natuurlijk wel de kanttekening maken dat we over het hele project natuurlijk ook best problemen hebben gehad. We hebben veel geleerd van de technische knelpunten met de eerste software waardoor we de tweede kans optimaal konden benutten.” De ‘valse start’ betekende dat de AVV exact wist wat men wilde en wat de valkuilen waren. Het voorwerk was dus voor een groot deel al gedaan. “We konden snel een goede case aanbieden. Mijn advies is dan ook aan iedereen die zoiets wil beginnen: zorg dat je een goede en afgebakende eerste case hebt. Dan geef je je leverancier een duidelijk verhaal en een realistische uitdaging. Wij hadden dat achteraf gezien allemaal goed voor elkaar.” Het is volgens Goossens ook belangrijk om uit te gaan van bewezen technologie. “Vraag referenties, ga kijken en laat het in je eigen omgeving werken. Ga niet af op een demo. Dat kan prachtig werken, maar er zijn zoveel afhankelijkheden die je niet kunt voorzien. Ik geloof het pas als ik het ook op ons systeem zie draaien.”

Gegevenshuishouding

De AVV heeft de data integratie software van Informatica ingezet om de gegevenshuishouding op orde te brengen en optimaal te kunnen aanbieden. De basis is met succes gelegd, aldus Goossens. “Nu is het aan ons om alles zo goed mogelijk te ontsluiten en dat kost tijd. Het meest aansprekende eindproduct is nu nog VISIE; de internettoepassing die gebruikmaakt van data warehousing (www.rws-avv.nl). Daarnaast is er een aantal verkeersveiligheidsproducten die gebruik maken van data warehousing en zijn we bezig met een efficiëntere uitwisseling van ongevalinformatie met de politie.

Dat laatste project is belangrijk voor het uitbouwen van ons data warehouse. We bekijken ook in hoeverre het mogelijk is om op basis van datum-tijdstip-plaats bij het KNMI data met betrekking tot de weersomstandigheden op te halen en die te integreren. In theorie kunnen we dat. Zo werken we toe naar een positie van de AVV als informatieverstrekker in plaats van alleen maar als gegevensverzamelaar. Met een geïntegreerde gegevensomgeving volgens het data warehouse concept kunnen we onze goudmijn aan data optimaal gebruiken en ontsluiten. Dat is onze filosofie.”